Prematüre Doğum
Bebeklerde Prematüre Doğum
Normal hamilelik süreci olan 40 hafta tamamlanmadan, 37 haftadan önce gerçekleşen doğumlara prematüre doğum denir. Bu haftadan önce doğan bebeklerse prematüre bebek olarak adlandırılırlar.
Prematüre bebekler gebelik yaşına göre 3'e ayrılır:
Grup ileri derecede (24-31 hafta)
2. Grup orta derecede (32-35 hafta)
3. Grup sınırda (36-37 hafta)
Doğum ağırlıklarına göre de 3'e ayrılır:
Düşük doğum ağırlığı : Bebeğin doğumda 2500 gr.dan az olması
Çok düşük doğum ağırlığı : Bebeğin doğumda 1500 gr.dan az olması.
Aşırı düşük doğum ağırlığı: Bebeğin doğumda 1000 gr.dan az olması.
Prematüre Doğumun Nedenleri
Anne karnındaki bebek (fetus), rahim içinde “amniyon sıvısı” içinde
büyür ve başta oksijen olmak üzere her türlü gereksinim ve beslenmesi
gebelik eşi (plasenta) aracılığı ile olur. Atıklar yine plasenta
aracılığı ile atılır. Yani fetusun beslenmesi annenin kan dolaşımı
aracılığı ile olmaktadır. Kan dolaşımındaki sorunlar, annedeki bazı
problemler, fetusun içinde bulunduğu rahimdeki bozukluklar ya da
fetusun kendisine ait hastalıklar, zamanından önce yani prematüre
doğuma neden olabilmektedir.
Anne’den Kaynaklanan Nedenler:
- Anne yaşı: İdeal gebelik yaşı 20-30 yaş arasıdır. Hamilelik
dönemi ve doğum sonrası bakım, anne yaşından etkilenir. 17 yaş öncesi
ve 35 yaşından sonraki gebelikler risklidir. Erken yaş gebeliklerinde
annede yüksek tansiyon ile seyreden ve eklampsi, geç yaş gebeliklerinde
bebekte Down Sendromu (Mongol bebek) gibi kromozom anormallikleri görülebilmektedir.
- Hipertansiyon: Kan dolaşımı aracılığı ile beslenen fetus,
annenin hipertansiyonundan etkilenir. Hipertansiyon önceden olabileceği
gibi gebelikte de ortaya çıkabilir. Annedeki hipertansiyon hem annenin
yaşamını tehlikeye atar, hem de doğum ağırlığı düşük bebek ya da erken
doğum riski yaratır.
- Kronik hastalık: Kalp, böbrek, akciğer, damar hastalığı gibi annedeki kronik hastalıklar, prematüre bebek doğum riskinin artmasına neden olur.
- Düşük gelir düzeyi: Yoksulluk, küçük yaşta gebelik, yetersiz
beslenme ve yetersiz gebelik bakımı gibi nedenlerle premetüre bebek
doğurma riski artar.
- Sık doğum: Annenin doğumdan sonra fiziksel ve ruhsal olarak
toparlanabilmesi ve bir sonraki hamileliğin sağlıklı gerçekleşebilmesi
için, iki gebelik arasında en az iki yıl olması gerekir.
- Enfeksiyon: Enfeksiyonda vücudun salgıladığı ve vücudun
savunma mekanizmasını oluşturan bazı maddeler, rahmin kasılmasına neden
olarak erken doğuma neden olurlar.Erken doğumların %16’sında amnion
mayide enfeksiyon görülmektedir. Hamilelik döneminizde, idrar yolu
enfeksiyonu gibi her türlü enfeksiyonun acilen saptanarak, uygun
antibiyotik tedavisine başlanması erken doğum riskini azaltır.
- Sigara veya uyuşturucu kullanımı: Gebelikte sigara
kullanımı, fetus ve plasentada bir yandan karboksihemoglobinin artıp
oksijenin azalmasına, bir yandan da içerdiği nikotin ile prematüre
bebek doğum riskinin artmasına neden olur. Kokain ve amfetamin gibi
keyif verici ilaçlar da, prematüre doğuma neden olurlar. Kokain,
plasentanın ayrılmasına ve annede hipertansiyona neden olmakta, ayrıca
direk olarak rahmin kasılmasına da neden olarak prematüre doğuma neden
olmaktadır.
Genital Nedenler:
Rahim ve doğum kanalındaki yapısal bozukluklar (örneğin rahim içinde
tümör, rahimin bir zarla ikiye bölünmüş olması) prematüre bebek doğuma
neden olurlar. Bunlardan Servikal Yetersizlik olarak adlandırılan
durumda düşük ya da erken doğum olmakta, bunun için de gebelere doğum
zamanına kadar yatak istrihati verilerek erken doğum önlenmeye
çalışılmaktadır.
Diğer Nedenler:
Erken membran rüptürü: Amniyon sıvısını içeren su kesesisin doğum
zamanı gelmeden önce açılması durumudur (Normalde doğum sırasında su
kesesi açılır). Birlikte enfeksiyon riski de vardır.
Polihidramnios: Amniyos sıvısının normalden fazla olması durumudur. Artan rahim içi hacim nedeni ile erken doğum olur.
Prematüre Bebeğimi Nasıl Beslemeliyim?
Prematüre Bebeklerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Bebeğiniz prematüre doğduysa endişelenmek yerine olası rahatsızlıklar hakkında bilgi sahibi olmaya çalışmak en doğrusudur.
- Prematüre bebeklerin bazı gelişimlerinin yavaş olmasını erken
doğuma bağlanmamalıdır.Gelişmedeki gecikmeler konusunda vakit
kaybetmeden doktorunuza danışmanız, ya da bebeğin gelişimini doktor
kontrolünde izlemeniz gerekmektedir.
- Prematüre bebeklerin beslenmeleri düzeltilmiş yaş esas alınarak
düzenlenmelidir. Her bebek gibi mümkün olduğunca anne sütü almaları
gerekir. Erken doğum yapmış bir annenin sütü zamanında doğum yapan anne
sütünden farklıdır. Daha fazla protein içerir. Bu bebeklerin kemik
gelişimlerinin normal olması için D vitamini , kansızlık gelişmesini
önlemek için de demir almaları gerekmektedir. D vitaminini yeteri kadar
almazlarsa prematüre bebeklerde kolayca raşitizm gelişebilir.
Prematüre Bebeğin Doktor Kontrollerini Aksatmayın
Erken doğum durumunda, fetus anne karnındaki gelişmesini
tamamlayamadan dış dünya ile karşılaşır. Bu tip doğumlardan sonra
bebeğin hastanede kontrolünde tutulması gerekmektedir. Ayrıca bebeğin
doktor kontrolleri de, meydana gelebilecek sorunlarda erken önlem
alabilmek için hayati önem taşımaktadır.
- Nörolojik Muayene: Prematüre bebekler ile yenidoğan
döneminde nörolojik sorunlar yaşayan bebeklerin mutlaka bir çocuk
nöroloğuna muayene olması gerekir. Özellikle yoğun bakımda beyin
kanaması ya da havale geçiren bebeklerde bu şarttır. Prematüre doğan
bebeğinizde bu sorunlar yaşanmamış bile olsa ilk dönemde çocuk nöroloğu
gözetiminde olmakta büyük fayda vardır.
- Göz Muayenesi: Prematüre bebeklerin sık karşılaştıkları göz
sorunu prematürelik retinopatisidir (ROP). Bu rahatsızlığın olup
olmadığının tespiti için bir göz doktorunun muayenesi şarttır. İlk
kontrol bebek doğduktan sonraki 4-6 hafta arasında yapılmalıdır. Erken
teşhiste tedavisi mümkün olup geç teşhiste maalesef körlükle
sonuçlanabilmektedir.
- Fizik Muayene: Prematüre bebeğinizin çocuk doktorunun
dışında bir fizik tedavi uzmanı dr.un da muayenesinden geçmesinde çok
fayda vardır. Spastisite,refleks canlılığı gibi motor gelişimi olumsuz
yönde etkileyecek bir çok rahatsızlık erkenden teşhis edilirse fizik
tedavi ile çok başarılı sonuçlar alınmaktadır.
- İşitme Muayenesi: Doğum ağırlıkları 1500 gr.ın altında olan
bütün bebeklerin işitme muayeneleri yaptırılmalıdır. Ayrıca ailede
sağırlık öyküsü varsa, bebek menenjit geçirmişse, zor ve uzun sürmüş
doğumla doğmuşsa, rahim içi enfeksiyon öyküsü varsa işitme muayenesi
kesinlikle yapılmalıdır. İşitme muayenesinin bebek 6 aylık olmadan
yapılması önerilmektedir.
Takvim Yaşı / Düzeltilmiş Yaş
Özellikle birinci ve ikinci grup prematüre bebeklerin bilişsel,
motor ve algısal gelişimleri ile beslenmesi 2 yaşına kadar düzeltilmiş
yaş esas alınarak takip edilir. Takvim yaşı bebeğinizin doğduğu tarih
esas alınarak hesaplanan yaştır. Düzeltilmiş yaş ise doğması gereken
tarih esas alınarak hesaplanan yaştır.
Prematüre Bebeklerde Sıkça Karşılaşılan Sorunlar
- Solunum problemleri: Erken doğan bebeklerin akciğerlerinde
sürfaktan denen bir madde yeteri kadar bulunmaz. O nedenle bazı solunum
problemleri oluşabilir. Beyindeki solunum merkezi tam oluşamadığı için
zaman zaman solunumları duraksayabilir. 10-15 saniye süreli solunum
durmasına Apne denir. Çoğunlukla bebek büyüdükçe kendiliğinden düzelir.
Solunum problemlerinden en önemlisi ve en çok karşılaşılanı RDS'dir
(Respiratuar Distres Sendromu). RDS görülme sıklığı gebelik yaşı ile
ters orantılıdır. RDS'nin ana nedeni akciğerlerin özellikle de
surfaktan sisteminin yetersiz olmasıdır. Özellikle 28 haftanın altında
doğan bebeklerde görülür. Diabetik annelerin bebeklerinde RDS sıklığı
artmaktadır.
- Göz problemleri: Prematüre bebeklerde ROP adı verilen bir
göz rahatsızlığı vardır. Prematürelik retinopatisi sıkı takip altında
tutulması gereken bir göz rahatsızlığıdır. Doğumdan sonraki 4-6.
Haftalar arasında mutlaka ROP muayenesi yapılmalıdır. Erken teshişte
tedavisi olup, geç teshiste maalesef körlüğe neden olmaktadır.
Retinopati 5 evrede gelişir. Evre 1 ve 2'de % 80 oranında spontan
gerileme olur.
- Sarılık: Pek çok yenidoğanda görüldüğü gibi prematüre
bebeklerde de görülebilen fizyolojik bir sorundur. Eğer fizyolojik
sınırları aşarsa fototerapi veya kan değişimi gerekebilir.
- Kalp rahatsızlıkları: Prematüre bebeklerde PDA denen bir tür
kalp rahatsızlığı da gelişebilir. Bebek anne karnındayken akciğerleri
işlevsizdir. Bu nedenle sağ kalpten akciğerlere gönderilen kan duktus
atardamarı ile ana atar damara geçer. Bu kanalın doğumdan hemen sonra
kapanması gerekir. Çok küçük prematürelerde bu kapanma hemen
gerçekleşmeyebilir. Bu durumda ilaçla tedavisi vardır. Tedavi sonuç
vermezse cerrahi girişimle kapatılır.
- Sindirim problemleri: Sindirim sistemleri tam olarak
gelişemediğinden, beslenmeye başladıktan kısa bir süre sonra nekrotizan
enterokolit denen barsak rahatsızlığı gelişebilir. Bu durumda beslenme
hemen kesilir ve damar yolu ile beslenmeye geçilir. Bu aşamada tesbit
edilen rahatsızlıkların çoğu iyileşir.
Aşağıdaki butonları kullanarak üyesi olduğunuz sitelerde bu sayfayı sevdiklerinizle kolayca paylaşabilirsiniz.