En Yeniler
Kardeş Kıskançlıkları
Kıskançlık olumsuz olarak algılanan bir duygu. Her ne yaşta olursanız olun ‘kıskançlık’ tasvip edilmez bizim toplumumuzda. Oysa sevinmek, üzülmek, kızmak, mutluluk ya da kaygı gibi bir duygudur kıskançlık, ve diğer duygular gibi de çok doğaldır.
Kardeş kıskançlığı son derece doğal ve evrensel bir durumdur ve farklı derecelerde her çocuk muhakkak bu duyguyu yaşar. Yani aslında kardeşini kıskanmayan çocuk yoktur.
Her çocuk için ebeveynleri yeryüzündeki en önemli kişilerdir. Ebeveyn sevgisi ve ebeveynleri ile arasında varolan sevgi bağı her çocuk için, yemek içmek kadar büyük ve hayati bir ihtiyaçtır. Kardeşler arasındaki kıskançlık ve rekabet ebeveynlerin kısıtlı zaman ve ilgilerini paylaşma zorunluluğundan kaynaklanır.
İlk çocuk ikinci çocuk geldiği andan itibaren, ebeveynleri özel olarak gayret göstermedikleri sürece bir daha asla onlarla başbaşa kalamaz ve onlardan tek başınayken ilgi göremez. İkinci çocuklar da doğdukları andan itibaren ebeveynleri özel olarak gayret göstermedikleri sürece onlarla başbaşa kalamaz ve ebeveynlerinden tek başına ilgi göremezler.
Oysa her çocuk ebeveynlerinin bir tanesi olmak ve onların ilgisini tamamen üzerinde olduğundan da emin olarak, sevgilerini garantilemek ister. Bu durum ebeveynlere önemli bir sorumluluk yüklemektedir.
‘Kardeş Kıskançlıkları’ konusunda ebeveynlere doğum öncesi için tavsiyeler:
- Yeni bir bebek sahibi olma kararını anne ve baba vermeli ve bu karar sadece onlara ait olmalıdır. Hiçbir çocuk (kaç yaşında olursa olsun) bu kadar ağır sorumluluk gerektiren bir kararın ağırlığı altında kalamaz. Yeni bir cana hayat verme kararı, onu doğurmak, bakmak ve yetiştirmek yükümlülüğüne sahip olan ebeveynleri tarafından alınmalıdır.
- Yeni kardeş haberini ilk çocuklara ne zaman söylemek gerektiği konusunda kesin bir kural yoktur. İlk çocuğun yaşına, yaşının getirdiği olgunluğa göre ebeveynler yeni kardeş haberini vermelidirler. Çok küçük bir çocuğun bekleme süresini anlaması ve sabırla karşılamasını beklemek olanaksızdır.
- Yeni bebeğin gelişine çocuklarını hazırlamadan önce ebeveynler, kardeş kıskançlığı konusunda varsa kendi kaygılarını yenmelidirler. Bazen ebeveynler öyle kaygılanır ki bu kaygılarını çocularına da yansıtırlar. “Aman sakın kardeşini kıskanma”, “Kardeşini kıskanırsan Allah seni cezalandırır”,”Sakın korkma, seni de kardeşin kadar seveceğiz”, “Ona ne alırsak,aynısın sana da alacağız” gibi ifadeler çocukları daha kardeşlerine kavuşamadan endişe, kaygı ve kıskançlık tohumları ile içten içe yakmaya, kavurmaya başlar.
- Hamilelikten önce çocuk ebeveynlerinin yanında yatarken, hamilelikle birlikte çocuğu başka bir odada yatırmaya başlamak yanlış bir davranıştır. Ayrıca kendi odasında yatan çocuğu, bebeğin doğumundan sonra kıskanmasın diye, ebeveynlerinin odasına almak da doğru bir davranış değildir.
- Büyük çocuğunu kreşe ya da okula göndermek isteyen aileler, doğumdan çok önce bu kararlarını hayata geçirmelidir. Yeni kardeşinin gelişi ile kreşe, okula ya da bir akrabanın yanına gönderilen çocuklar kıskançlıktan başka terkedilmişlik duygusu ile de yüz yüze gelirler.
- Yeni bebeğe yapılan hazırlıklara muhakkak ilk çocuğunuzu da ortak edin. Birlikte bebek için alışverişe çıkıp bazı ihtiyaçları çocuğunuzun seçmesine yardım edin. İsim seçiminde, odasının hazırlanmasında, hastane çantasını toplamada v.s. mümkün olan her konuda çocuğunuzun da iştirak etmesini sağlayın.
- Doğumdan önce, doğum sırasında çocuğunuzun nerede ve kimlerle kalacağını önceden onunla birlikte planlayın. Bir sabah kalktığında yanında yabancı ya da az tanıdığın bir akraba ya da arkadaşınızla kendini baş başa bulmasın.
‘Kardeş Kıskançlıkları’ konusunda ebeveynlere doğum sonrası için tavsiyeler:
- Anne bebekle ilgilenirken büyük çocuğu tamamen ilgiden mahrum etmemelidir. Büyük çocuğun yanında bebeğe aşırı sevgi gösterilerinden kaçınılmalıdır. Genelde misafirler, büyükanne ve büyükbabalar daha çok yeni bebekle ilgilenirler. Gerekirse büyük çocukla ilgilenmeleri için hatırlatma yapmalı ve büyük çocuğu dışlamamalıdır.
- Bebeğe zarar verir ya da uyandırır endişesiyle büyük çocuk, devamlı bebekten uzaklaştırılmaya çalışılmamalı ve sert tepkilerle uyarılmamalıdır. Zarar verici davranışlara yöneldiği hissedildiğinde uyarılmalıdır; ancak uyarının boyutu kabul edilebilir düzeyde olmalıdır. Ceza ve sert tepkiler kıskançlığı sadece arttırır.
- Yeni bebeğin bakımıyla ilgili işlerde büyük kardeşin yardımını almak, verilen görevi yerine getirdikten sonra övücü sözlerle ödüllendirmek büyük çocukta kıskançlık yerine koruyuculuk duygularının gelişmesini sağlar.
- Kardeşler arasında kıyaslamalar asla yapılmamalıdır. Çünkü her çocuk farklıdır, farklı yeteneklere, meraklara, isteklere ve ihtiyaçlara sahiptir. Çocuklarımıza onları oldukları gibi kendilerine özel, tüm özellikleri sevdiğimiz mesajını vermek kıskançlık duygusunu azaltmakta son derece etkilidir.
- Büyük çocuk aileye yeni katılan kardeşinden önce nasıl bir konumda ise, kardeş geldikten sonra da bu konumu çok az değişiklikle aynen korunmalıdır.
- Ebeveynler yeni bebek geldikten sonra, her bir çocukları ile ayrı ayrı başbaşa zaman geçirmeye özen göstermelidirler. Böylece her çocuğun ebeveynlerinin sevgisini ve ilgisini tek başına alarak, ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişkinin güçlenmesini de sağlar.
- Kıskançlık duygusunu hisseden çocuğa kıskançlıktan dolayı kötü bir çocuk olmadığı mesajı verilmelidir. Aksi takdirde çocuk kendini suçlu hissedecektir.
- Yeni doğan kardeş büyüdükçe çocukların arasında hakem durumunda kalmamak ise çok önemlidir. Hakemlik her durumda taraf olmayı gerektirir.
- İletişimin önemli bir kısmını etkin dinlemenin oluşturduğu düşünülürse, büyük çocuğun alıştığı hayatının değiştiği bu çok önemli dönemde onu dikkatle dinlemenin, duygularına onay vermenin ve onun yanında hala yanında olduğunuzu ve onu hala sevdiğinizi hissettirmenin, kıskançlık duygusunun şiddetini azaltmak da en etkili yöntem olacağı ise açıktır.
Sedef Örsel Özçelik
Ebeveyn ve Aile Koçu, Eğitmen, Çocuk Kitapları Yazarı ve Araştırmacı
http://www.cocukluyuzbiz.com
http://parentcoach-sedef.blogspot.com/
sedef@cocukluyuzbiz.com
Aşağıdaki butonları kullanarak üyesi olduğunuz sitelerde bu sayfayı sevdiklerinizle kolayca paylaşabilirsiniz.